मधेस प्रदेश नेपालकै कृषि प्रधान क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। यहाँको अर्थतन्त्रको मूल आधार कृषि हो, र प्रदेश सरकारले किसानहरूको उत्पादन क्षमता बढाउन नयाँ योजना अघि सारेको छ। सिचाइ प्रणाली सुधार, आधुनिक कृषि प्रविधिको प्रयोग र बजार पहुँच सुनिश्चित गर्नका लागि विभिन्न पहलहरू सुरु भएका छन्।
हालसम्म मधेसका किसानहरू परम्परागत तरिकाले खेती गर्दै आएका थिए। तर आधुनिक कृषि मेसिनरी, बीउ सुधार र मलको सहज उपलब्धताले उत्पादनमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। प्रदेश सरकारले साना र मझौला किसानलाई प्राथमिकता दिँदै कृषि प्रशिक्षण कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्दैछ।
प्रदेशले नयाँ कृषि बजार (agro-market) निर्माण गर्ने योजना अघि सारेको छ, जसले किसानको उत्पादन सिधै उपभोक्तासम्म पुग्ने सुनिश्चित गर्नेछ। यसले मध्यस्थकर्ताको भुमिकालाई घटाउने र किसानको आम्दानी बढाउने लक्ष्य राखिएको छ।
साथै, प्रदेशले फलफूल, तरकारी, धान र मकैको प्रशोधन उद्योग स्थापना गर्ने पहल पनि गरिरहेको छ। यसले रोजगार सृजना मात्र नभई प्रदेशको आर्थिक विविधीकरणमा पनि योगदान पुर्याउनेछ।
तर चुनौतीहरू अझै बाँकी छन्। वर्षा र जलवायुको अनियमिततालाई सामना गर्न, किसानहरूले नयाँ प्रविधि र बजार प्रणालीमा द्रुत अनुकूलन गर्नु पर्नेछ। साथै, पूर्वाधार अभाव र प्रशासनिक ढिलाइले केही योजनामा अवरोध पुर्याउन सक्छ।
मधेस प्रदेशका अधिकारीहरूले भनेका छन्, “हामी किसानको आय र उत्पादन दुवैमा सुधार ल्याउने लक्ष्यमा छौं।”
स्थानीय किसान र युवा उद्यमीहरूले सहकार्य गर्दै नयाँ कृषि उद्योग र रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्न सक्रिय छन्।
यदि योजना सफलतापूर्वक कार्यान्वयन भयो भने मधेस प्रदेश कृषि आधुनिकीकरण र ग्रामीण रोजगारीको उदाहरण बन्न सक्छ। प्रदेशको विकासले नेपालकै अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
